Zehirli bir gaz türünden ortaya çıkan sağlık sorunu: Karbonmonoksit Zehirlenmesi
SAĞLIK // 3 Kasım 2020 Salı 12:03
Zehirli bir gaz türünden ortaya çıkan sağlık sorunu: Karbonmonoksit Zehirlenmesi

Karbonmonoksit gazı taşıtların egzozundan çıkan, maden şantiyelerinden çıkan, organik moleküllerin iyi bir şekilde yanmaması sonucunda ve sigara dumanında bulunan tehlikeli ve zehirli bir gaz türüdür. Bu gaz belli seviyelerden itibaren solunduğunda ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle her ülke tarafından bu gazın değeri kontrol altında tutulmalıdır. Karbonmonoksit zehirlenmesi nedeni, belirtileri ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi sahibi olabilmek için yazımızın devamını okuyabilir ve bilgi sahibi olabilirsiniz.


Karbonmonoksit gazı için sessiz katil ismi de verilmektedir. Çünkü bu gaz yapısı gereği kokusuz, renksiz ve tatsız olduğu için gazı soluyan kişiye hiçbir rahatsızlık vermez. Bu da kişinin farkında olmadan zehirlenmesine yol açar. Ayrıca karbonmonoksit zehirlenmesinde gerçekleşen siyanozda vücutta renk değişimi meydana gelmediği için kişi zehirlendiğinin farkında olmaz. Ancak üst solunum yollarını etkileyen viral enfeksiyonlarda görülen belirti ve bulgular ve ritim bozukluğu, baş dönmesi ve nöbet gibi belirtiler de görülmektedir.

 

Karbonmonoksit zehirlenmesine bağlı olarak görülen ölümler dünyada önemli bir yere sahiptir. Çünkü zehirlenmeye bağlı olarak görülen ölümlerin neredeyse yarısı karbonmonoksit zehirlenmesine bağlı olarak görülmektedir. Bu ölüm kaza sonucu meydana gelebildiği gibi cinayet ve intihar şeklinde de olabilmektedir. Bundan dolayı ölümün arkasındaki sebebin iyi bir şekilde araştırılması gerekmektedir.

 

Özellikle soba kullanımının en üst seviyede olduğu kış aylarında ve şofben kullanılan ortamın yetersiz havalanması karbonmonoksit zehirlenmesi açısından risk oluşturmaktadır. Bu durumda yakıt iyi bir şekilde yanamaz ve karbonmonoksit gazı ortaya çıkar.

Karbonmonoksit Zehirlenmesinin Belirtileri Nelerdir ?
Karbonmonoksit Zehirlenmesinin Belirtileri Nelerdir ?
Yukarıda da belirtildiği gibi karbonmonoksit gazı duyu organları ile dışarıdan hiçbir şekilde fark edilmemektedir. Bu nedenle birey karbonmonoksit zehirlenmesine yakalandığının farkında olmazlar. Ancak çok fazla oksijen ve enerji gerektiren kalp ve beyin gibi organlarda meydana gelen belirtiler ve bulgular kolay bir şekilde fark edilmektedir. Bu belirti ve bulgular şu şekilde sıralanabilir;

• Halsizlik
• Baygınlık
• Mide bulantısı
• Uykuya meyilli olma
• Yorgunluk
• Baş ağrısı
• Görme problemleri
• Düşünme yetisinde büyük oranda azalma
• Baş dönmesi
• Kalp çarpıntısı
• Tansiyon değerlerinde düşüş
• Göğüs ağrısı
• Ritim bozukluğu gibi belirti ve bulgular karbonmonoksit zehirlenmesinde yaygın bir şekilde ortaya çıkmaktadır.

Karbonmonoksit Zehirlenmesi Nasıl Olur, Nedenleri Nelerdir ?

Karbonmonoksit zehirlenmesinin mekanizması çok karmaşık bir yapıya sahiptir. Karbonmonoksit gazı solunduktan sonra akciğerde beklemeden direk olarak kana verilir ve dolaşıma geçerek diğer dokulara ve organlara geçer. Kandaki oksijeni kendine bağlayarak vücudun diğer bölgelerine taşıyan eritrosit hücresindeki hemoglobin molekülü karbonmonoksit ile birleşerek kompleks bir yapı oluşur. Bu kompleks yapı karboksihemoglobin olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca hemoglobin molekülünün bu gaz ile birleşme oranı oksijene oranla yaklaşık 300 kat daha fazladır ve kolay bir şekilde birbirinden ayrılamazlar.

Zamanla kan damarlarındaki oksihemoglobin kompleks yapısının yerini karboksihemoglobin kompleks yapısı alır ve başta beyin ve kalp olmak üzere vücudun birçok yerinde belirti ve bulgular ortaya çıkar, ölüm gerçekleşebilir.
Karbonmonoksit Zehirlenmesinin Tedavisi Nasıldır ?
Karbonmonoksit Zehirlenmesinin Tedavisi Nasıldır ?
Karbonmonoksit zehirlenmesi mutlaka tedavi edilmesi gereken bir sağlık sorunudur. Öyleki kişide karbonmonoksit zehirlenmesi şüphesi taşıyan kişilerin mutlaka hastaneye başvurması gerekmektedir. Kesin tanının konulabilmesi için de hastanın şikayetlerini dinlenir ve kan testindeki karboksihemoglobin düzeyinin incelenmesi gerekmektedir.

Karbonmonoksit zehirlenmesi yaşayan kişiler uzman doktor görüşlerine göre en kısa sürede açık bir havaya alınması gerekmektedir. Eğer kişi hareket edemiyorsa pencereleri vs. açarak bulunduğu ortamın havalandırılması sağlanabilir. Ardından acil bir şekilde 112 acil aranır ve tıbbi tedaviye başlanır. Eğer kişinin vücut bulguları stabil değilse ve kalp masajına ihtiyaç var ise bilen bir kişi tarafından kalp masajına başlanması gerekmektedir.

Karbonmonoksit zehirlenmesinde yapılacak ilk tıbbi muayene hastaya maske ile %100 oranındaki oksijenin verilmesidir. Bu sayede kandaki karbonmonoksit kompleks yapının miktarı azalır ve kişi sağlığına kavuşur. Bu oksijen tedavisi maske ve kanülle olabileceği gibi hastanın entübasyonu yapılarak direk soluk borusuna da verilebilmektedir. Ayrıca hastaların düzenli olarak vücut bulgularının izlenmesi gerekmektedir. Çünkü karbonmonoksit zehirlenmesinde kalp krizi, koma ve nöbet gibi komplikasyonlar gelişebilmektedir.

Karbonmonoksit zehirlenmesi erken fark edildiği takdirde tedavi edilebilen bir rahatsızlıktır. Ancak tedavi edilmediğinde başta ölüm olmak üzere nörolojik komplikasyonlar, kalp damar hastalıkları ve organ yetmezliği gibi komplikasyonlar ortaya çıkabilmektedir.